Đàn Cơ Yamaha U1E Bóng Gương Cao Cấp (Size 121 cm) Qua Sử Dụng, 3 Pedal, Phím Gỗ Tự Nhiên, Bảng Cộng Hưởng Gỗ Vân Sam – Upright

Đàn piano cơ Yamaha U1E là mẫu đàn upright piano (đàn dáng đứng) chiều cao tiêu chuẩn 121 cm do tập đoàn Nippon Gakki (nay là Yamaha Corporation) sản xuất trực tiếp tại nhà máy Hamamatsu, Nhật Bản trong giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1970, tương ứng với dải số seri từ khoảng 440.000 đến 1.030.000. Nằm ở điểm giao thời giữa kỹ thuật chế tác thủ công thập niên 1960 và dây chuyền công nghiệp hóa thập niên 1970, đàn piano cơ Yamaha U1E sở hữu bảng cộng hưởng gỗ vân sam Ezo (Hokkaido) già tuổi phơi khô tự nhiên trên 10 năm, kết cấu 4 trụ chống lưng bằng gỗ nguyên khối, thanh đỡ bộ máy cơ bằng hợp kim nhôm chống cong vênh và hệ thống 3 bàn đạp đồng đúc tiêu chuẩn. Ở tầm ngân sách ngang với một cây đàn piano điện tầm trung, mẫu đàn cơ này duy trì độ ổn định cơ học từ 15 đến 20 năm cho cả nhu cầu luyện ngón căn bản lẫn chơi bán chuyên nghiệp.

Nhắc đến dòng U1 của Yamaha, phần lớn người mới tìm hiểu chỉ nghe qua cái tên Yamaha U1H vì số lượng xuất xưởng quá lớn trên thị trường đàn cũ. Nhưng nếu tìm hiểu sâu về lịch sử nghiên cứu và phát triển (R&D) của hãng Nippon Gakki từ sau Thế chiến thứ hai, câu chuyện lại nằm ở quá trình hãng liên tục đập đi xây lại các thế hệ tiền nhiệm trước khi định hình được cấu trúc ổn định trên đàn piano cơ Yamaha U1E.

Ở giai đoạn đầu thập niên 1950 đến đầu thập niên 1960, Yamaha lần lượt tung ra các đời U1A, U1B, U1C rồi đến U1D. Đây là thời kỳ hãng vừa làm vừa thử nghiệm vật liệu theo phương pháp thử sai để khắc phục những hạn chế cố hữu của đàn piano cơ thế hệ cũ.

Thực tế các đời đàn trước năm 1965 cho thấy 3 nhược điểm lớn về mặt kỹ thuật:

• Thiếu bàn đạp giảm âm: Phần lớn các mẫu U1A, U1B, U1C và nửa đầu đời U1D chỉ được trang bị 2 pedal là Soft và Damper. Khi đặt đàn trong nhà phố hoặc căn hộ chung cư, người chơi không có thanh dạ giảm âm ở giữa để gạt xuống tập đàn vào ban đêm.
• Mặt phím nhựa Celluloid dễ ố vàng và nứt vỡ: Các đời U1A đến U1C sử dụng lớp phủ phím bằng nhựa Celluloid đời cũ. Sau vài thập kỷ tiếp xúc với mồ hôi tay và độ ẩm cao, lớp nhựa này co ngót, cong mép và ngả sang màu vàng đục như ngà cũ bị oxy hóa.
• Khung gang đúc khuôn cát truyền thống và thanh đỡ bộ máy cơ dễ biến dạng: Công nghệ đúc khung gang ở đầu thập niên 1950 chưa đạt độ đồng đều về mật độ kim loại, khiến một số cây đàn đời U1B hoặc U1C bị lệch lực căng dây ở quãng trung tầm sau nhiều năm chịu tải.

Yamaha đã đổ rất nhiều tiền bạc và thời gian vào phòng thí nghiệm vật liệu tại Hamamatsu để giải quyết dứt điểm những rắc rối đó.

Năm 1965, đàn piano cơ Yamaha U1E lô đầu tiên chính thức được xuất xưởng, đánh dấu bước ngoặt lớn của cả dòng U1 Series trước khi bước sang các đời U1F (1970 – 1971), U1G (1971 – 1972) và U1H (1972 – 1980). Trên đàn piano cơ Yamaha U1E, hãng chuẩn hóa hoàn toàn hệ thống 3 bàn đạp, thay thế mặt phím Celluloid bằng nhựa Acrylic trắng sáng bền màu, đồng thời ứng dụng thanh cầu máy bằng hợp kim nhôm định hinh thay cho lõi gỗ truyền thống.

Nếu đặt cạnh các dòng đàn đối thủ cùng thời hoặc thậm chí so với chính người đàn em U1H sản xuất hàng loạt ở cuối thập niên 1970, đàn piano cơ Yamaha U1E giữ được lợi thế về nguồn gỗ. Vào thập niên 1960, trữ lượng gỗ vân sam Ezo lâu năm tại đảo Hokkaido (Nhật Bản) vẫn còn dồi dào. Những tấm gỗ xẻ làm bảng cộng hưởng cho đàn piano cơ Yamaha U1E có mật độ vân gỗ khít, thớ thẳng tắp và độ già tự nhiên vượt qua nhiều lô gỗ công nghiệp ở các thập kỷ về sau.

Nhiều người mua đàn chỉ nhìn chữ cái U1 in trên khung gang mà không để ý chữ cái định danh đời đàn G, H đóng chìm ở góc trên bên phải khung gang.

Với đàn piano cơ Yamaha U1E chỉ có ký hiệu là U1 và không có chữ E, số seri đóng trên khung gang nằm trong khoảng từ 440.000 đến khoảng 1.030.000:

• Seri từ 440.000 – 520.000: Sản xuất năm 1965 – 1966 (giai đoạn đầu chuyển từ U1D sang U1E).
• Seri từ 520.000 – 750.000: Sản xuất năm 1967 – 1968 (giai đoạn ổn định hoàn toàn về thiết kế cầu máy và khung sườn).
• Seri từ 750.000 – 1.030.000: Sản xuất năm 1969 – đầu năm 1970 (những lô đàn piano cơ Yamaha U1E cuối cùng trước khi hãng đổi mã sang U1F).

Khi tháo tấm chắn trước và nắp bàn phím của đàn piano cơ Yamaha U1E ra khỏi thùng đàn, sẽ thấy cách các kỹ sư Nhật Bản tính toán từng chi tiết chịu lực bên trong.

Tại sao chiều cao 121 cm của dòng U1 lại trở thành thước đo tiêu chuẩn cho các dòng đàn upright piano trên toàn thế giới?

Câu trả lời nằm ở bài toán vật lý âm học trong không gian sống đô thị. Những mẫu đàn thấp từ 108 cm đến 113 cm như dòng Console hoặc Spinet của Yamaha M1, C108 có chiều dài dây quá ngắn và diện tích bảng cộng hưởng hẹp. Khi đánh xuống quãng trầm tiếng đàn nghe cụt ngủn và thiếu độ ngân. Ngược lại, những cây đàn cao 131 cm như Yamaha U3 có dây dài và âm lượng rất lớn, nhưng khi đặt vào một căn phòng nhỏ hoặc phòng khách căn hộ chung cư trần thấp 2.7 mét, sóng âm dội liên tục vào 4 bức tường gây ra hiện tượng ù rền.

Đàn piano cơ Yamaha U1E với chiều cao 121 cm, rộng 150 cm và sâu 61 cm giải quyết vừa vặn bài toán này. Chiều dài dây trầm đủ để tạo ra tiếng bass sâu, rõ nốt, trong khi áp suất âm thanh phát ra từ thùng đàn vừa khớp với các căn phòng từ 12 đến 25 mét vuông mà không cần lắp đặt tiêu âm phức tạp.

Đáng chú ý hơn là phần khung gỗ mặt sau của đàn piano cơ Yamaha U1E với 4 trụ chống lưng bằng gỗ nguyên khối to bản chạy dọc từ đáy lên đỉnh đàn. Vào thập niên 1980, để cắt giảm chi phí vật liệu và trọng lượng vận chuyển trên một số mã đàn đời mới như U10BL hay một số biển thể sau này, nhà sản xuất đã rút bớt hoặc thu nhỏ tiết diện hệ trụ lưng. Trong khi đó, trên đàn piano cơ Yamaha U1E, 4 cột gỗ dày dặn này phối hợp cùng khung gang đúc tạo thành một hệ giằng cứng vững, gánh trọn lực kéo gần 20 tấn của toàn bộ dàn dây thép suốt hơn nửa thế kỷ mà không bị võng khung.

Trên đàn piano cơ Yamaha U1E, toàn bộ bảng cộng hưởng cùng 11 thanh xương sườn dán chéo phía sau đều được chế tác từ gỗ vân sam Ezo khai thác tại vùng núi lạnh Hokkaido. Ở vùng khí hậu khắc nghiệt, cây vân sam sinh trưởng rất chậm, tạo ra các thớ gỗ vòng năm nằm sát rạt nhau.

Khoảng cách giữa các thớ gỗ càng hẹp và càng đều khoảng 1.5mm đến 2 mm mỗi thớ, tốc độ truyền dẫn rung động âm thanh từ ngựa đàn ra toàn mặt bảng cộng hưởng càng nhanh. Trước khi đưa vào xưởng ghép tấm tại Hamamatsu, số gỗ này đã trải qua quy trình phơi khô tự nhiên ngoài trời kết hợp sấy cân bằng ẩm kéo dài hơn 10 năm. Nhờ thớ gỗ đã giải phóng hết ứng suất nội tại từ thập niên 1960, bảng cộng hưởng của đàn piano cơ Yamaha U1E khi về đến khí hậu nhiệt đới gió mùa tại Việt Nam giữ được độ khum chuẩn, rất hiếm khi xảy ra hiện tượng xẹp bảng cộng hưởng làm câm tiếng.

Nhiều người chơi đàn cơ lâu năm tại Việt Nam thường ngán ngẩm cảnh phím đàn bị kẹt cứng vào những ngày mưa dầm hoặc mùa nồm ẩm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thanh đỡ bộ máy cơ (Action Rail) trên các dòng đàn cổ được làm bằng gỗ. Khi hút ẩm, thanh gỗ này cong nhẹ chỉ khoảng 0.5mm cũng đủ làm hàng loạt khớp búa và phím bị lệch tâm, gây kẹt phím hàng loạt.

Khi thiết kế đàn piano cơ Yamaha U1E, đội ngũ kỹ sư Yamaha đã thay thế thanh đỡ này bằng thanh hợp kim nhôm đúc định hình. Kim loại nhôm không ngậm nước, không co giãn thất thường theo độ ẩm phòng và giữ cho hơn 5000 chi tiết cơ nhỏ li ti của bộ mất Yamaha nằm đúng vị trí từng phần mười milimet. Khi người chơi lướt phím nhanh ở các đoạn chạy ngón staccato hoặc trill liên tục, cơ chế thoát búa trả về vị trí nghỉ gọn gàng, độ nặng bàn phím duy trì mức trung bình khoảng 50 – 52 gram mỗi phím, thuận lợi cho trẻ em đang luyện cơ ngón tay hoặc người lớn chuyển từ đàn điện sang đàn cơ.

Về phần búa đàn, đàn piano cơ Yamaha U1E sử dụng lõi gỗ thích cứng cáp bọc nỉ lông cừu ép nhiệt mật độ cao của Nippon Felt. Bên trong mỗi đầu búa đều được xuyên một chiếc ghi đồng hình chữ T để khóa chặt hai bên má nỉ, giữ cho đầu búa luôn căng tròn và tạo ra âm thanh tập trung khi đập vào dây.

Nếu ai đó nói với bạn rằng: “Mọi cây đàn Yamaha U1 đều có chất âm sáng chói và đanh như nhau”, thì chắc chắn người đó chưa từng đặt một cây đàn piano cơ Yamaha U1E đời 1968 cạnh một cây U1H đời 1978 để gõ thử từng quãng âm.

Ở giai đoạn 1975 – 1985 là thời kỳ của U1H và U1M, xu hướng âm nhạc đại chúng, nhạc Pop và nhạc Jazz phòng trà phát triển mạnh tại Nhật Bản. Để đáp ứng thị hiếu lúc đó, Yamaha đã tăng lực ép nỉ búa và điều chỉnh độ căng bảng cộng hưởng để tại ra chất âm cực kỳ sáng, sắc và vang. Tiếng đàn này nghe qua vài bản nhạc hiện đại thì rất bắt tai, nhưng nếu ngồi tập nhạc cổ điển của Bach, Mozart, Chopin trong một căn phòng lát gạch men suốt 2 đến 3 tiếng đồng hồ, âm cao quá sắc sẽ gây mỏi tai.

Đàn piano cơ Yamaha U1E mang một màu âm khác hẳn.

Vẫn giữ được sự rõ ràng, tách bạch từng nốt vốn là bản sắc của Yamaha, nhưng âm thanh của đàn piano cơ Yamaha U1E có độ ấm, độ mộc của gỗ già và chiều sâu ở dải âm trung. Khi rải một hợp âm ở quãng giữa bàn phím hoặc nhấn nhẹ pedal ngân, các họa âm hòa quyện vào nhau êm ái chứ không bị gắt hay chói ở dài tần số cao. Người chơi có thể ngồi luyện tập hàng giờ liền từ sáng đến chiều mà tai vẫn dễ chịu.

Tất nhiên, không có cây đàn 60 năm tuổi nào giữ được âm thanh chuẩn nếu không có bàn tay can thiệp của các kỹ thuật viên kỳ cực bảo dưỡng.

Trên thị trường hiện nay, có hai thái cực thường gặp ở những chiếc đàn piano cơ Yamaha U1E chưa được xử lý đúng kỹ thuật:

• Trường hợp 1 – Âm sắc quá chói và đanh như gõ và dây sắt: Do đầu búa lông cừu sau hàng chục năm đập vào dây thép đã bị mòn vẹt ở đỉnh, tạo thành các rãnh sâu. Tại vị trí rãnh mìn đó, lớp nỉ bị nén chặt cứng như đá. Khi búa đập vào dây, thay vì tiếp xúc bằng một điểm tròn êm ái, cả một mặt phẳng nỉ chai cứng đập thẳng vào dây thép, làm tiếng đàn phát ra chói gắt và mất hết độ biểu cảm mạnh hay nhẹ (Dynamics).
• Trường hợp 2 – Âm sắc bị đục, bí và tối: Do đàn để lâu trong môi trường ẩm thấp, lớp nỉ búa ngậm ẩm bị xù bông và mất đi độ đàn hồi, hoặc thợ thiếu kinh nghiệm đã châm kim quá tay vào ngay đỉnh búa làm búa bị nhão.

Để đưa tiếng đàn về đúng chất âm cân bằng trong trẻo nhưng vẫn dày và ấm thì đội ngũ kỹ thuật viên phải thực hiện quy trình gọt định hình búa và chỉnh âm tỉ mỉ:

• Chà phục hồi biên dạng đầu búa: Sử dụng dũa nhám chuyên dụng vuốt dọc theo hai bên sườn búa để xóa sạch vết hằn dây, đưa đầu búa trở lại hình giọt nước thon gọn sao cho điểm tiếp xúc với dây đàn chỉ rộng đúng vài milimét ở chính giữa đỉnh búa.
• Căn chỉnh khoảng cách và hành trình máy: Chỉnh lại độ cao phím, độ sâu phím (khoảng 10 mm) và khoảng cách búa nghỉ cách dây (khoảng 46 – 48 mm) để lực từ ngón tay truyền thẳng vào dây đàn không bị thất thoát.
• Xăm kim cân bằng mật độ nỉ: Dùng kim chuyên dụng châm nhẹ vào vùng vai búa (tuyệt đối kiểm soát lực đâm để không làm hỏng cấu trúc lõi búa) nhằm giải phóng các điểm nỉ bị co cứng cục bộ, giúp cả 88 phím từ trầm lên cao có màu âm đồng nhất, không có nốt nào bị trồi sụt hay chói gắt bất thường.

Với mức giá dao động quanh ngưỡng trên dưới 30 triệu đồng, đàn piano cơ Yamaha U1E cạnh tranh với phân khúc của nhiều mẫu đàn piano điện mới đập hộp.

Nhưng nếu xét về bài toán khấu hao tài sản sau 5 đến 10 năm, bức tranh tài chính giữa hai lựa chọn này rẽ sang hai hướng trái ngược:

• Một cây đàn piano điện sau 5 đến 7 năm sử dụng sẽ bước vào chu kỳ lỗi thời vi mạch cảm biến, lão hóa cao su dưới phím và mất từ 50% đến 70% giá trị ban đầu khi thanh lý, thậm chí khó tìm người mua lại nếu hãng đã ngừng sản xuất linh kiện bo mạch.
• Trong khi đó, đàn piano cơ Yamaha U1E là một bộ cơ thuần túy làm từ gỗ tự nhiên phơi khô trên 10 năm, gang đúc và đồng thau. Nó đã đi qua giai đoạn khấu hao mạnh từ mấy chục năm trước tại Nhật Bản. Khi mua ở thời điểm hiện tại, giá trị của U1E gần như đi ngang quanh mức dưới 30 triệu.

Hiện kho hàng của Anton Music tại địa chỉ 33 Lê Văn Chí, Linh Xuân, Thủ Đức luôn xếp sẵn các dòng đàn cơ của Kawai và Yamaha đã được thợ căn chỉnh hoàn thiện từng  cây. Bạn cứ qua ngồi thử trực tiếp, đặt tay lên phím và nghe tiếng đàn thực tế bên ngoài xem có đúng như những gì chúng ta vừa mổ xẻ ở trên hay không.

VÌ SAO BẠN NÊN CHỌN NHẠC CỤ ANTON MUSIC?

Thương hiệu NHẠC CỤ ANTON MUSIC dẫn đầu về chất lượng dịch vụ cung cấp sản phẩm đàn piano, đàn organ... tại Tp HCM. Các mẫu đàn piano, đàn organ, đàn piano điện... đa dạng về dòng đàn và màu sắc. Sản phẩm nhạc cụ được nhập trực tiếp từ Nhật Bản đảm bảo chất lượng tốt nhất. NHẠC CỤ ANTON MUSIC tự hào là đối tác cung cấp đàn piano điện, đàn piano cơ, đàn organ... cho các gia đình, trung tâm âm nhạc ... tại TP.HCM.

Chất lượng chính hãng

Các sản phẩm nhạc cụ tại Nhạc cụ Anton Music đều nhập khẩu chính hãng cũng như được đặt hàng trực tiếp tại Nhật Bản, cam kết về chất lượng sản phẩm.

Bảo hành dài hạn

Khi khách hàng đặt mua nhạc cụ tại Anton Music chúng tôi sẽ vận chuyển đàn tới tận nhà và cam kết bảo hành trong 24 tháng.

Miễn phí tư vấn

Đội ngũ nhân viên tại Anton Music sẽ tư vấn trực tiếp cho khách hàng các dòng đàn tốt nhất. Chỉ cần bạn để lại số điện thoại, chúng tôi sẽ tư vấn, và giao đàn ngay cho bạn!

Thương hiệu uy tín

Anton Music với quy trình làm việc chuyên nghiệp, khoa học. Dự toán chi phí chặt chẽ, dòng sản phẩm đa dạng, nhiều mẫu mã, chất lượng tốt với chi phí cạnh tranh.